กินเนื้อวัวแล้วได้รับฮอร์โมนจากวัวจริงหรือไม่? ไขข้อสงสัยเรื่อง ฮอร์โมนในเนื้อวัว

คำถามว่า “กินเนื้อวัวแล้วจะได้รับฮอร์โมนจากวัวหรือไม่?” เป็นเรื่องที่ผู้บริโภคจำนวนมากสงสัย โดยเฉพาะเมื่อมีการพูดถึงการใช้ฮอร์โมนเพื่อเร่งการเจริญเติบโตของโค หรือมีข่าวเกี่ยวกับสารตกค้างในเนื้อสัตว์

คำตอบที่ถูกต้องต้องแยกออกเป็น 2 เรื่อง คือ ฮอร์โมนตามธรรมชาติที่มีอยู่ในร่างกายสัตว์ กับ การใช้ฮอร์โมนหรือสารบางชนิดในกระบวนการเลี้ยงสัตว์

สำหรับประเทศไทย กรมปศุสัตว์เคยเผยแพร่ข้อมูลโดยตรงเพื่อชี้แจงประเด็นนี้ว่า การกินเนื้อวัวไม่ได้ทำให้ฮอร์โมนจากวัวเข้าสู่ร่างกายโดยตรง และระบุว่าการใช้ฮอร์โมนและสารที่เกี่ยวข้องในภาคปศุสัตว์อยู่ภายใต้การควบคุมและตรวจสอบของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

ดังนั้น การเหมารวมว่า “กินเนื้อวัว = กินฮอร์โมนวัว” จึงเป็นความเข้าใจที่ไม่ถูกต้อง

แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าเรื่องฮอร์โมนและสารตกค้างจะไม่จำเป็นต้องควบคุม เพราะการผลิตเนื้อสัตว์ที่ปลอดภัยต้องอาศัยระบบควบคุมตั้งแต่ฟาร์มจนถึงอาหารที่ผู้บริโภคได้รับ

สารบัญ

ก่อนอื่นต้องเข้าใจก่อนว่า “ฮอร์โมน” คืออะไร

ฮอร์โมนเป็นสารที่ร่างกายของมนุษย์และสัตว์สามารถสร้างขึ้นเองตามธรรมชาติ มีหน้าที่ควบคุมกระบวนการต่าง ๆ เช่น การเจริญเติบโต การสืบพันธุ์ การเผาผลาญ และการทำงานของระบบต่าง ๆ ในร่างกาย

ตัวอย่างฮอร์โมนที่พบตามธรรมชาติในสัตว์ ได้แก่

เอสโตรเจน (Estrogen)
โปรเจสเตอโรน (Progesterone)
เทสโทสเตอโรน (Testosterone)

สิ่งสำคัญคือ ฮอร์โมนเหล่านี้ไม่ได้มีเฉพาะในวัว แต่มนุษย์และสัตว์หลายชนิดก็มีฮอร์โมนตามธรรมชาติของตัวเองเช่นกัน

FDA ของสหรัฐฯ อธิบายว่า เอสตราไดออล โปรเจสเตอโรน และเทสโทสเตอโรนเป็นฮอร์โมนที่พบได้ตามธรรมชาติทั้งในมนุษย์และสัตว์ และปริมาณฮอร์โมนที่เพิ่มขึ้นจากการใช้ผลิตภัณฑ์ที่ได้รับอนุญาตมีขนาดเล็กเมื่อเทียบกับฮอร์โมนที่พบตามธรรมชาติในเนื้อจากสัตว์ที่ไม่ได้รับการรักษา รวมถึงฮอร์โมนที่ร่างกายมนุษย์สร้างขึ้นเอง

นี่คือเหตุผลว่าทำไมคำว่า “มีฮอร์โมน” กับ “มีฮอร์โมนตกค้างในระดับที่เป็นอันตราย” จึงไม่ใช่ความหมายเดียวกัน

แล้ววัวมีฮอร์โมนตามธรรมชาติอยู่แล้วหรือไม่?

เช่นเดียวกับมนุษย์ วัวมีระบบฮอร์โมนตามธรรมชาติที่จำเป็นต่อการเจริญเติบโตและการดำรงชีวิต

ดังนั้น แม้จะเป็น เนื้อวัวจากสัตว์ที่ไม่ได้รับฮอร์โมนเพิ่มเติม ก็ไม่ได้หมายความว่าเนื้อนั้นจะ “ไม่มีฮอร์โมนเลย”

ประเด็นที่ควรถามจริง ๆ จึงไม่ใช่

“เนื้อวัวมีฮอร์โมนหรือไม่?”

แต่ควรถามว่า

“มีการใช้ฮอร์โมนหรือสารใดเพิ่มเติมในกระบวนการเลี้ยงหรือไม่ และมีการควบคุมสารตกค้างอย่างไร?”

นี่เป็นคำถามที่ตรงกับหลักความปลอดภัยอาหารมากกว่า

แล้ว ฮอร์โมนในเนื้อวัว ถูกนำมาใช้กับโคเนื้ออย่างไร?

ในบางประเทศมีการอนุญาตให้ใช้ ฮอร์โมนบางชนิดในโคเนื้อ เพื่อเพิ่มอัตราการเจริญเติบโตหรือเพิ่มประสิทธิภาพการเปลี่ยนอาหารเป็นเนื้อ โดยอาจใช้ในรูปแบบของอิมแพลนต์หรือวิธีอื่นตามข้อกำหนดของประเทศนั้น ๆ

ตัวอย่างเช่น FDA ของสหรัฐฯ อนุมัติผลิตภัณฑ์ฮอร์โมนสเตียรอยด์บางชนิดสำหรับใช้ในโคเนื้อภายใต้เงื่อนไขที่กำหนด โดยมีทั้งฮอร์โมนที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ เช่น estradiol, progesterone และ testosterone และฮอร์โมนสังเคราะห์บางชนิด เช่น zeranol และ trenbolone acetate

แต่ข้อมูลนี้ ไม่ควรนำไปสรุปว่าเนื้อวัวทุกประเทศหรือวัวทุกตัวได้รับฮอร์โมน

กฎระเบียบเกี่ยวกับการใช้ฮอร์โมนแตกต่างกันไปในแต่ละประเทศ และต้องพิจารณาตามแหล่งผลิตของเนื้อวัวนั้น ๆ

แล้ว “สารเร่งเนื้อแดง” คือฮอร์โมนหรือไม่?

นี่เป็นอีกเรื่องที่ผู้บริโภคมักนำมาปนกัน

คำว่า “สารเร่งเนื้อแดง” ในประเทศไทยมักหมายถึงสารในกลุ่ม เบต้าอะโกนิสต์ (Beta-agonists) ซึ่งไม่ใช่ฮอร์โมนโดยตรง แต่เป็นสารที่มีฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาต่อระบบบางอย่างของร่างกายสัตว์

กรมปศุสัตว์อธิบายว่าสารกลุ่มเบต้าอะโกนิสต์สามารถใช้เพื่อเพิ่มปริมาณเนื้อแดงและลดการสะสมไขมันในสัตว์ และหน่วยงานมีการตรวจสอบสารกลุ่มดังกล่าวในระบบปศุสัตว์

ดังนั้น

ฮอร์โมน ≠ สารเร่งเนื้อแดง

แม้ทั้งสองเรื่องจะถูกพูดถึงในบริบทของการเลี้ยงสัตว์และความปลอดภัยของเนื้อสัตว์เหมือนกัน

ทำไมคนถึงกังวลว่า “กินเนื้อวัวแล้วได้รับฮอร์โมน”?

ส่วนหนึ่งเกิดจากการนำข้อมูลเรื่อง การใช้ฮอร์โมนในโคเนื้อของบางประเทศ มารวมกับข้อมูลเรื่อง สารตกค้าง และตีความต่อว่าเมื่อเรากินเนื้อวัว ฮอร์โมนทั้งหมดจะเข้าสู่ร่างกายเหมือนเดิม

แต่กระบวนการจริงไม่ได้เป็นเช่นนั้นง่าย ๆ

อาหารที่เรารับประทานเข้าสู่ระบบย่อยอาหาร และสารต่าง ๆ ในอาหารไม่ได้หมายความว่าจะถูกดูดซึมเข้าสู่ร่างกายในรูปแบบเดิมทั้งหมด

ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือ bovine somatotropin หรือ bST ซึ่งเป็นฮอร์โมนโปรตีนชนิดหนึ่ง FDA ระบุว่าโปรตีนชนิดนี้ถูกย่อยโดยเอนไซม์ในระบบทางเดินอาหาร และไม่ได้ถูกดูดซึมเข้าสู่ร่างกายในรูปเดิมที่ยังมีฤทธิ์ทางชีวภาพ

จึงไม่ควรใช้คำว่า

“มีฮอร์โมนในวัว = กินแล้วฮอร์โมนวัวจะเข้าสู่เลือดมนุษย์โดยตรง”

เพราะเป็นการอธิบายกระบวนการทางชีววิทยาที่ง่ายเกินไป

แล้วเนื้อวัวที่มีฮอร์โมนตกค้างอันตรายหรือไม่?

คำตอบต้องพิจารณาตาม ชนิดของสาร ปริมาณ การใช้ และกฎหมายของประเทศที่ผลิต

สำหรับระบบอาหารที่มีการอนุญาตให้ใช้ยาหรือฮอร์โมนในสัตว์ หน่วยงานกำกับดูแลจะกำหนดเงื่อนไขการใช้ รวมถึงระดับสารตกค้างที่ยอมรับได้

FDA ระบุว่า การอนุมัติผลิตภัณฑ์ฮอร์โมนสำหรับสัตว์ต้องมีข้อมูลและการศึกษาที่แสดงให้เห็นว่าอาหารจากสัตว์ที่ได้รับการรักษามีความปลอดภัยต่อผู้บริโภค และต้องกำหนดระดับที่ถือว่าปลอดภัยสำหรับการบริโภค

USDA FSIS ก็ระบุว่าระดับสารตกค้างของฮอร์โมนจากการใช้ผลิตภัณฑ์ที่ได้รับอนุญาตอยู่ในระดับที่ไม่คาดว่าจะก่อให้เกิดผลกระทบต่อมนุษย์ตามเกณฑ์ความปลอดภัยที่กำหนด

อย่างไรก็ตาม การใช้สารผิดประเภท ใช้ผิดวิธี หรือใช้สารที่ไม่ได้รับอนุญาต เป็นอีกประเด็นหนึ่ง และเป็นสิ่งที่ระบบกำกับดูแลต้องเฝ้าระวัง

แล้วประเทศไทยควรเลือกเนื้อวัวอย่างไรให้มั่นใจ?

สำหรับผู้บริโภคไทย ประเด็นสำคัญไม่ได้อยู่ที่การพยายามเดาว่า “วัวตัวนี้ได้รับฮอร์โมนหรือไม่” จากสีของเนื้อหรือรูปลักษณ์ภายนอก เพราะ ไม่สามารถตรวจสอบเรื่องสารตกค้างจากการมองเนื้อด้วยตาเปล่าได้

สิ่งที่ทำได้จริงคือ เลือกซื้อจากแหล่งที่น่าเชื่อถือและอยู่ในระบบมาตรฐาน

กรมปศุสัตว์ระบุในข้อมูลชี้แจงเรื่องข่าวฮอร์โมนว่า ผู้บริโภคที่ต้องการความมั่นใจควรเลือกซื้อเนื้อวัวจากแหล่งที่ได้รับการรับรองมาตรฐาน “ปศุสัตว์ OK”

ดังนั้น เวลาซื้อเนื้อวัว ควรพิจารณาเรื่องเหล่านี้ร่วมกัน

1. เลือกแหล่งจำหน่ายที่ตรวจสอบได้

รู้ว่าเนื้อมาจากผู้ผลิตหรือผู้จำหน่ายรายใด และมีข้อมูลเกี่ยวกับแหล่งที่มาของสินค้า

2. มองหามาตรฐานที่เกี่ยวข้อง

เช่น สัญลักษณ์ ปศุสัตว์ OK ซึ่งเป็นหนึ่งในระบบรับรองของกรมปศุสัตว์

3. ดูการเก็บรักษา

เนื้อวัวที่ปลอดภัยไม่ได้ขึ้นอยู่กับต้นทางเพียงอย่างเดียว แต่การเก็บรักษาและขนส่งก็มีความสำคัญ

4. อ่านฉลาก

หากเป็นเนื้อวัวบรรจุแพ็ก ควรตรวจสอบผู้ผลิต วันผลิต วันหมดอายุ และคำแนะนำในการเก็บรักษา

“เนื้อวัวสีแดงมาก” แปลว่าได้รับ ฮอร์โมนในเนื้อวัว หรือสารเร่งเนื้อแดงหรือไม่?

ไม่สามารถสรุปได้จากสีเพียงอย่างเดียว

นี่เป็นความเข้าใจผิดที่ควรระวัง

สีของเนื้อวัวได้รับอิทธิพลจากหลายปัจจัย เช่น ไมโอโกลบิน อายุสัตว์ การสัมผัสออกซิเจน บรรจุภัณฑ์ และสภาพการเก็บรักษา

ดังนั้นการเห็นเนื้อวัวสีแดงเข้มไม่ได้เป็นหลักฐานว่าได้รับฮอร์โมนหรือสารเร่งเนื้อแดง

เช่นเดียวกัน การเห็นเนื้อสีอ่อนก็ไม่ได้เป็นหลักฐานว่า “ไม่มีสารตกค้าง”

เรื่องสารตกค้างต้องอาศัย การตรวจวิเคราะห์ทางห้องปฏิบัติการและระบบควบคุมมาตรฐาน ไม่ใช่การตัดสินจากสีของเนื้อ

กรมปศุสัตว์มีห้องปฏิบัติการสำหรับตรวจสอบสารเร่งเนื้อแดงและสารตกค้างในระบบปศุสัตว์โดยเฉพาะ

แล้วคำว่า “No Hormones” บนเนื้อวัวหมายความว่าอย่างไร?

ผู้บริโภคอาจพบข้อความ เช่น

No Hormones
No Hormones Added
Raised Without Hormones

แต่ควรระวังไม่ตีความข้อความเหล่านี้เกินกว่าความหมายที่ผู้ผลิตสามารถพิสูจน์ได้

ตัวอย่างเช่น USDA FSIS ระบุว่า สำหรับผลิตภัณฑ์เนื้อวัว การใช้ข้อความ “no hormones administered” ต้องมีเอกสารจากผู้ผลิตเพื่อแสดงว่าไม่มีการใช้ฮอร์โมนในการเลี้ยงสัตว์

และนี่ทำให้เห็นความแตกต่างระหว่าง

“ไม่มีการใช้ฮอร์โมนเพิ่มเติม”

กับ

“ไม่มีฮอร์โมนเลยในเนื้อ”

สองประโยคนี้ไม่ใช่สิ่งเดียวกัน เพราะสัตว์มีฮอร์โมนตามธรรมชาติอยู่แล้ว

เนื้อวัวไทยกับเนื้อวัวนำเข้า เรื่องฮอร์โมนเหมือนกันหรือไม่?

ไม่ควรเหมารวม

เนื้อวัวไทย และ เนื้อวัวนำเข้า อาจมาจากระบบการผลิตที่แตกต่างกัน และกฎหมายของประเทศต้นทางก็อาจกำหนดเรื่องการใช้ฮอร์โมนแตกต่างกัน

ดังนั้นหากร้านอาหารหรือผู้บริโภคซื้อ เนื้อวัวนำเข้า ควรดูข้อมูลประเทศต้นทาง ผู้ผลิต ผู้นำเข้า ฉลาก และมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง

ส่วนเนื้อวัวที่ผลิตและจำหน่ายในประเทศไทย ควรเลือกจากผู้ประกอบการที่สามารถให้ข้อมูลแหล่งที่มาและระบบมาตรฐานได้อย่างชัดเจน

สำหรับร้านอาหาร เรื่อง ฮอร์โมนในเนื้อวัว ไม่ควรดูแค่ราคาต่อกิโลกรัม

สำหรับร้าน ชาบู ปิ้งย่าง หมูกระทะ หรือบุฟเฟต์ ที่ต้องสั่งเนื้อวัวจำนวนมาก การเลือกซัพพลายเออร์มีความสำคัญมากกว่าการดูราคาอย่างเดียว

สิ่งที่ควรพิจารณาคือ

แหล่งที่มาของเนื้อวัว
มาตรฐานของผู้ผลิต
ระบบควบคุมคุณภาพ
การตรวจสอบย้อนกลับ
การจัดเก็บสินค้า
ระบบขนส่งแบบควบคุมอุณหภูมิ
ความสม่ำเสมอของคุณภาพแต่ละล็อต

เพราะเมื่อเนื้อวัวถูกนำไปเสิร์ฟให้ลูกค้าจำนวนมาก ความน่าเชื่อถือของวัตถุดิบย่อมเป็นส่วนหนึ่งของความน่าเชื่อถือของร้านอาหารด้วย

MEAT49 ให้ความสำคัญกับการเลือกวัตถุดิบและมาตรฐานการผลิต

การเลือก เนื้อวัว สำหรับผู้บริโภคหรือร้านอาหารจึงควรมองให้ไกลกว่าคำว่า “มีฮอร์โมนหรือไม่มีฮอร์โมน”

สิ่งสำคัญคือ รู้แหล่งที่มา เลือกผู้จำหน่ายที่น่าเชื่อถือ และตรวจสอบมาตรฐานของสินค้าให้ได้

MEAT49 ให้บริการ เนื้อวัวขายส่ง และ เนื้อโคขุนขายส่ง สำหรับร้านอาหาร ชาบู ปิ้งย่าง หมูกระทะ บุฟเฟต์ และผู้ประกอบการอาหาร มีทั้งเนื้อสดและเนื้อแช่แข็ง พร้อมบริการจัดส่งแบบควบคุมอุณหภูมิ

สินค้าผลิตโดยโรงงานที่ผ่านมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง เช่น GMP, HACCP, Halal และ อย. เพื่อช่วยให้ผู้ประกอบการมีข้อมูลประกอบการตัดสินใจเลือกวัตถุดิบ

สำหรับร้านอาหารที่กำลังมองหา เนื้อชาบู เนื้อปิ้งย่าง เนื้อโคขุน หรือเนื้อวัวขายส่ง สามารถสอบถามรายละเอียดสินค้าและราคากับ MEAT49 ได้โดยตรง

💚 LINE: MEAT49 LINE Official Account
📨 Facebook: MEAT49 Facebook
☎️ โทร: 086-393-3163, 097-149-1491

สรุป กินเนื้อวัวแล้วได้รับฮอร์โมนจากวัวจริงหรือไม่?

คำตอบสั้น ๆ คือ การกินเนื้อวัวไม่ได้หมายความว่าฮอร์โมนจากวัวจะเข้าสู่ร่างกายมนุษย์โดยตรงในลักษณะที่หลายคนเข้าใจ

วัวมีฮอร์โมนตามธรรมชาติ เช่นเดียวกับมนุษย์ และในบางประเทศมีการอนุญาตให้ใช้ฮอร์โมนบางชนิดกับโคเนื้อภายใต้เงื่อนไขที่กำหนด ขณะที่ประเทศไทยมีระบบควบคุมและตรวจสอบด้านสารตกค้างในภาคปศุสัตว์

ที่สำคัญคือ อย่าสับสนระหว่างฮอร์โมนกับสารเร่งเนื้อแดง เพราะสารกลุ่มเบต้าอะโกนิสต์เป็นอีกประเภทหนึ่ง และกรมปศุสัตว์มีระบบตรวจสอบสารดังกล่าวโดยเฉพาะ

สำหรับผู้บริโภค วิธีที่ง่ายและเหมาะสมที่สุดคือ เลือกซื้อเนื้อวัวจากแหล่งที่น่าเชื่อถือ มีข้อมูลแหล่งที่มา และเลือกสินค้าที่อยู่ในระบบมาตรฐาน เช่น ปศุสัตว์ OK แทนการพยายามตัดสินเรื่องฮอร์โมนจากสี กลิ่น หรือหน้าตาของเนื้อเพียงอย่างเดียว

พูดง่าย ๆ คือ

“เนื้อวัวมีฮอร์โมนตามธรรมชาติ ไม่ได้แปลว่าการกินเนื้อวัวจะทำให้ได้รับฮอร์โมนวัวในระดับที่เป็นอันตราย”

สิ่งที่ผู้บริโภคควรให้ความสำคัญที่สุดคือ แหล่งที่มา มาตรฐานการผลิต การตรวจสอบสารตกค้าง และการเก็บรักษาที่ถูกต้อง เพราะนี่คือพื้นฐานของการเลือก เนื้อวัวปลอดภัย ที่เชื่อถือได้มากกว่าการตัดสินจากความเชื่อหรือสีของเนื้อเพียงอย่างเดียว.

อ่านต่อ :